11 ekim 2008 de Mehmed Uzun u birinci ölüm yıldönümünde anıyoruz
Mehmed Uzun 1953 te siverek te doğmuş,çok dilli ve çok kültürlü bir yazar olarak kürt dili ve edebiyatı üzerine çalışmalarından sonra kürtçeyi modernleştirmiş ve modern kürt romanını oluşturmuştur.Sağken üzerinde rahat yaşayamadığı Mezopotamya nın öldükten sonra kalbinde yaşayan Mehmed Uzun,Mezopotamya nın kendisi oluyordu.Diyarbakır a geldiginde ilk ağzından çıkan söz Ben Buraya Ölmeye Degil Yaşamaya Geldim demişti.Son bir yıldır her sabah Dicle nin üzerinden yükselen güneşin ilk ışıklarının parlattığı Diclenin,Günaydın der gibi şeffaf şırıltılarıyla yeni bir güne başlıyor Mehmed Uzun,uzarken Karacadağ a güneş,fıratın üzerinde akşam kızıllığında üç semavi dinin kavşağı ve değeri olan ve yine tanrının tarihe ve günümüze armağan ettigi açık hava müzesini andıran ibrahim in harran ovasını ve Nemrut dağından en güzel romantik ve otantik pozlarıyla batar güneş.,Fıratın ve Diclenin yıkanmış sözleriyle her iki nehrin arası olan mezopotamya coğrafyasına aşkını,o eşsiz kalemiyle betimlemiş,sözlü kürt edebiyatının yazılı edebiyata en modern geçişini sağlamış,aynı zamanda,Världen i Sverige (Tüm Dünya İsveç te), Edebiyat Antolojisi, M. Grive ile Birlikte, 1995 te yazıp yayımladıkları kitapla isveç edebiyatına yanısıra Türkçe edebiyatınada katkı sağlamıştır.
Kendi deyimiyle Hemê Brodrej dır Mehmed Uzun
MEHMED UZUN HASTALIĞINDA DİYARBAKIR A KESİN DÖNÜŞ YAPTIĞINDA ONA BUNLARI YAZMIŞTIM www.diyarbekir.net ADRESİNE :
Mehmed uzun ülkesinin karanlık sürecinden sıyrılarak karlar ülkesi beyaz gecelerin yaşandığı isveç e yerleşmişti,ülkesi,anadili,ailesi,arkadaşları ve çevresi arasına büyük mesafeler yerleşmişti,belki hiç bir zaman geri dönemeyecek,doğduğu şehri,ailesini,arkadaşlarını ve çevresini hiç bir zaman göremeyecekti, bu onun arzusu degildi,tıpkı anadiline sansür getirilmiş gibi, ona sürgünün dayatılması ile onun yaşantısınada sansür getirilmişti,Mehmed Uzun bütün her şeyin bilinci ile ömrünü kürtçenin kayıp kutsal metinlerini aramaya adadı,ararken bir çok badirelerle ve bir çok sürprizlerle karşılaştı,ama o hiç bir zaman yılmadı, kalbinin bütün kapılarını kürtçeye aralamıştı, kaybolmuş sözcükleri bir bir bulup kalbinin haznesine yazmıştı. buldukları sözcükleri önce bir araya getirip metinler,sonra deneme,araştırma ve roman yazarak bir ilke imza atmıştı,o kaybolmaya, unutmaya, unutturulmaya yüz tutmuş bir dili yeniden yaratmayı başardı. Mehmed Uzun kürtçe yapıtları ile dünyaca ünlü tanınmış bir yazar olarak ülkesine geri dönüyordu,Diyarbakır daki Ruhun Gökkuşağı kitabı tanıtımı için katıldığı panelde kendisininde dedigi gibi Ben sizin kayıp çocuğunuzdum ve küllerimden yeniden doğup evime döndüm bütün kürtler için artık Mehmed Uzun kürtlerin avrupadaki kültür ataşesiydi, Mehmed Uzun sadece kürt edebiyatına kazandırdıkları ile yetinmedi,yanı sıra türk edebiyatına ve isveç edebiyatına da çok büyük katkılar sağladı,evrensel çok dilli ve çok kültürlü düşünceleri ile kitaplarında her zaman barışı ve bir arada yaşama arzusunu anlattı,kitapları bir çok dile çevrildi ve çevrilmeye devam ediyor. ben şu an itibariyle bir şeyler yazabilme ve yorumlayabilme kabiliyetimi Mehmed Uzun a borçluyum,siverekli bir yazar olmamış olsaydı ve anadilimde yazmamış olsaydı,belki ben hiç bir kitabı okumayacak hiç bir yazarı merak etmeyecektim,mehmed uzun un siverekli olması ve anadilim kürtçeyle yazması,yazdıklarının beni ilgilendirmesi demekti ve ilk okuduğum kitap,onun Aşk Gibi Aydınlık Ölüm Gibi Karanlık romanı idi.Kitaplarla ve Edebiyatla tanışmamın en güzel ve özel sebebidir Mehmed uzun. Geçmişini yaşadığı ülkesine,şehrine gelecegini yaşamak için geri döndü,ülkesi ve insanları ona kalplerinin bütün kapılarını sonuna kadar araladı, tek bir yürek ve hep bir ağızdan ona hoşgeldin Mehmed Uzun dediler. Ser Seran,Ser Çavanre Hati Hemê Brodrej
HAYATI: 1977 yılından beri İsveç te yaşayan Uzun, Kürtçe, Türkçe ve İsveççe yazdığı kitapları yirmiye yakın dilde yayınlandı. 1985 yılından bu yana romanlarını kaleme alan Uzun hakkında Türkiye de çok sayıda dava açıldı.Uzun yıllar İsveç Yazarlar Birliği yönetim kurulu üyeliği yaptı. Ayrıca İsveç Pen Kulübü ve Uluslararası Pen Kulüp te aktif çalıştı. İsveç ve Dünya Gazeteciler Birliği nin de üyesi olan Uzun un bugüne kadar çok sayıda Kürtçe roman yazdı.Mehmed Uzun, "Aşk Gibi Aydınlık Ölüm Gibi Karanlık" romanı ve "Nar Çiçekleri" adlı deneme kitabı ile ilgili olarak 2001 baharında yargılandı. Aynı yıl Türkiye Yayıncılar Birliği nin her yıl verdiği Düşünce ve İfade Özgürlüğü Ödülü nü, roman sanatına ilişkin belirleyici katkılarından dolayı Berlin Kürt Enstitüsü nün Edebiyat Ödülünü, edebiyat ve sözün özgürlüğüne ilişkin duruşundan dolayı İskandinavya nın en önemli ödüllerinden olan Torgny Segerstedt Özgürlük Kalemi Ödülünü ve 2002 de İsveç kültür yaşamına sunduğu katkılarından dolayı İsveç Akademisi nin Stina-Erik Lundeberg Ödülü nü aldı.Uzun süredir yakalandığı mide kanseri nedeniyle tedavi gören ünlü edebiyatçı, 11 Ekim 2007 günü Diyarbakır da yaşamını yitirdi. 13 Ekim günü Diyarbakır Ulucami de kılınan cenaze namazı ardından cami önündeki kalabalığa sırasıyla Yaşar Kemal, Şerafettin Elçi, Ahmet Türk ve Osman Baydemir in yaptığı konuşmaların ardından Mardinkapı Mezarlığı na defnedildi.yapılan konuşmalarda yaşar kemal mehmet uzun için *o büyük yazarların geçtiği kapıdan geçen büyük bi yazardı kendi kültürünü yazdıklarıyla bütün dünyaya ve kendi milletine anlattı ve görevini en iyi biçimde yaptı diyerek*onun ne kadar büyük bi yazar olduğunu vurgulamıştırESERLERİ:
- Tu (Sen), Roman, 1985;
- Mirina Kalekî Rind (güzel bir yaslinin in Ölümü), Roman, 1987;
- Siya Evînê (Yitik Bir Aşkın Gölgesinde), Roman, 1989;
- Rojek ji Rojên Evdalê Zeynikê (Evdalê Zeynikê nin Günlerinden Bir Gün), Roman, 1991;
- Destpêka Edebiyata Kurdî (Kürt Edebiyatına Giriş), İnceleme, 1992;
- Hêz û Bedewiya Pênûsê (Kalemin Gücü ve Görkemi), Denemeler, 1993;
- Mirina Egîdekî (Bir Yiğidin Destanı), Destan-Ağıt, 1993;
- Världen i Sverige (Tüm Dünya İsveç te), Edebiyat Antolojisi, M. Grive ile Birlikte, 1995;
- Antolojiya Edebiyata Kurdî (Kürt Edebiyat Antolojisi), Antoloji, iki cilt, 1995;
- Bîra Qederê (Kader Kuyusu), Roman, 1995;
- Nar Çiçekleri, Deneme, 1996;
- Ziman û Roman (Dil ve Roman), Söyleşiler, 1997;
- Bir Dil Yaratmak, Söyleşiler, 1997;
- Dengbêjlerim, Deneme, 1998;
- Ronî Mîna Evîne - Tarî Mîna Mirinê (Aşk Gibi Aydınlık Ölüm Gibi Karanlık), Roman, 1998;
- Zincirlenmiş Zamanlar Zincirlenmiş Sözcükler, Deneme, 2002;
- Dicle nin Sesi I - Hawara Dîcleyê (Dicle nin Yakarışı), Roman, 2002;
- Diclenin Sesi II - Dicle nin Sürgünleri, Roman, 2003.
- Ruhun Gökkuşağı, Roman, 2005.
Kaynak:http://tr.wikipedia.org/wiki/Mehmed_Uzun
Rojên Afirina Romanê(Bir Romanın Hatıra Defteri), 2007.Bir Romanın Hatıra Defeteri kitabının arka kapağındaki tanıtım yazısı: "Mehmed Uzun davalardan kaçan biri değil, bir davaya bağlanmayı seçen biri - ilkin bunu söyleyeyim. Haksızlığa uğrayandan, ezilenden yana olmayı ilke edinmiş bir insan ve bir yazar. Ama bağlanmayı körükörüne taraf olma derecesine taşımamayı da bilen bir insan."
- Murat Belge
- Ölüm Meleğiyle Randevu, Deneme, Mart 2008. Ölüm Meleğiyle Randevu kitabının arka kapağındaki tanıtım yazısı: modern Kürt edebiyatının ve romanının yaratıcısı, romancı, denemeci Mehmed Uzun’un, ölümünden önce kaleme aldığı ve kitaplaşmamış son denemeleriyle söyleşilerinin derlemidir. Muhsin Kızılkaya tarafından, Uzun’un vasiyeti üzerine hazırlanan kitap, hem Uzun’un yazın/yaşam serüvenini hem de çalışma nesnelerini tatminkar bir biçimde sunuyor okura...
“Kürt roman dilinin ilk temel taşını Mehmed koymuştur. Bu onur onundur. Bu çağda yeni bir roman diline imza atmak kolay bir iş değildir. Bu güç işin altından, Mehmed Uzun alnının akıyla çıkmıştır.”
|
