2016 yılında Türkiye ile Avrupa Birliği arasında imzalanan 18 Mart Mutabakatı, Türkiye üzerinden AB ülkelerine yasa dışı göç akışlarının zirve yaptığı dönemde hayata geçirilmiş olup 10. yılını doldurdu.
Bir AB yetkilisi, belge teknik olarak hala geçerli olduğu ve taraflar resmi olarak feshetmediği için deklarasyonun siyasi olarak iptal edilmediği sürece devrede kalmaya devam edeceğini söyledi.
AB MALİ DESTEĞİ SÜRDÜRÜYOR
18 Mart Mutabakatı kapsamında AB, Türkiye’deki Suriyeliler ve diğer göçmenler için bugüne kadar yaklaşık 11,7 milyar euro kaynak sağladı.
2016-2019 arasında 6 milyar euro tahsis edilirken, 2020’de 535 milyon euro geçici finansman sağlandı. 2021-2023 dönemi için 3 milyar euro ek kaynak oluşturuldu. 2024 için 1 milyar euro, 2025-2027 döneminde ise yıllık 570 milyon, 378 milyon ve 203 milyon euro destek planlandı.
AB yetkilileri, 2028-2034 dönemi bütçesinde de göç için önemli kaynak ayrılacağını ve Türkiye’ye desteğin yeni dönemde de devam edeceğini belirtiyor.
İŞBİRLİĞİ KONUSUNDA İLERLEME BEKLENTİSİ
Mutabakatın diğer unsurlarında ise beklenen ilerleme sağlanamadı. AB, Türkiye’de hukukun üstünlüğü, demokrasi ve insan hakları konularındaki durum ile üye ülkeler arasındaki uzlaşı eksikliğini gerekçe gösteriyor. Vize serbestisi konusunda ise Türkiye’nin bazı kriterleri yerine getirmemesi nedeniyle ilerleme kaydedilemedi.
Türkiye’nin 2016’dan bu yana Yunan adalarından aldığı göçmen sayısı iki bini biraz aşarken, AB’ye yerleştirilen Suriyeli sayısı yaklaşık 45 bin olarak gerçekleşti.
AB’NİN DÖRT ÖNCELİĞİ
Avrupa Komisyonu, önümüzdeki dönemde Türkiye’ye göç konusunda desteğini dört öncelik üzerinden sürdürecek:
- Türkiye’nin sınır idaresi, göç yönetimi ve düzensiz göçle mücadele kapasitesinin artırılması
- Türkiye’deki Suriyelilere mali ve teknik destek sağlanması
- Suriyelilerin gönüllü, güvenli ve onurlu şekilde ülkelerine dönmelerine katkı sağlanması
- Suriyelilere, Suriye’ye dönmelerinin ardından destek olunması
Avrupa Birliği yetkilileri, bu önceliklerin Türkiye’nin beklentileriyle uyumlu olduğunu vurguluyor
TÜRKİYE’DE SURİYELİ SAYISI AZALIYOR
Türkiye İçişleri Bakanlığı Göç İdaresi Başkanlığı verilerine göre, geçici koruma kapsamındaki Suriyeli sayısı 2021’de 3 milyon 737 bin 369 ile zirve yapmıştı. Mart 2026 itibarıyla bu sayı 2 milyon 302 bin 917’ye geriledi.